Platformun kokeni
2007 yilinda San Francisco merkezli bir girisim tarafindan kuruldu. Baslangicta kurucusunun gunluk hayatini 7/24 yayinlayan tek kanalli bir deneme olarak yola cikti. Kisa surede kullanicilarin kendi yayinlarini acabildigi cok kanalli bir platforma donustu. Bu donusum, bugun "canli yayin platformu" kavraminin temelini olusturan teknik altyapinin ilk buyuk orneklerinden biri sayilir.
2011 yilinda spor ve oyun icerikleri icin ayrilan bolum bagimsiz bir urun haline geldi ve gunumuzde milyonlarca aktif kullaniciya sahip bir yayin servisine donustu. Ana marka ise 2014 yilinda kapandi. Bu tarihsel surec, bugun arama motorlarinda gorulen "justintv guncel adres" gibi sorgularin neden hala var oldugunu aciklar: kullanicilar eski markayi hatirliyor, fakat guncel karsiligi farkli bir yapida.
Teknik isleyis
Canli yayin sistemi uc katmandan olusur: video yakalama (encoder), dagitim agi (CDN) ve oynatici (player). Kullanicinin ekraninda gordugu gecikme suresi bu uc katmanin toplam performansina baglidir. Ortalama bir yayinda bu sure 2 ile 8 saniye arasinda olcumlenir; dusuk gecikme icin ozel protokoller (orn. WebRTC) kullanan sistemler 1 saniyenin altina inebilir.
Kalite olcumu; cozunurluk (orn. 480p, 720p, 1080p), kare hizi (fps) ve bit hizi (kbps/mbps) uclusuyle yapilir. Bir yayinin 720p ve 30fps'de stabil kalabilmesi icin genellikle en az 3-4 mbps baglanti hizi gerekir. Daha dusuk baglantilarda oynatici otomatik olarak cozunurlugu dusurur. Mobil tarafta ortalama 720p kalitede bir saatlik izleme yaklasik 1-1.5 GB veri tuketir; 1080p'de bu rakam 2.5 GB'a kadar cikabilir.
Yayin haklari ve lisans durumu
Canli maç izle taleplerinde lisans durumu ayri bir teknik/hukuki katmandir. Spor yayin haklari genellikle bolgesel olarak satilir, bu yuzden ayni mac farkli ulkelerde farkli yayincilar uzerinden erisilebilir olur. Lisanssiz kaynaklar uzerinden erisim, hem yayin kalitesinde tutarsizliga hem de guvenlik riskine yol acabilir.
Guvenli erisim icin neye dikkat edilir?
Canli yayin ekosisteminde kullanici deneyimini belirleyen bes ana bilesen var: adaptif bit hizi, CDN dagitimi, sohbet katmani, kaynak dogrulama ve mobil optimizasyon. Baglanti hizina gore video kalitesi otomatik ayarlanir, tamponlama suresi kisalir. Icerik kullaniciya en yakin sunucudan servis edilir; bu gecikmeyi 2-8 saniyeye indirir. Metin tabanli sohbet katmani yayin sirasinda gerceklesir ve moderasyon kurallarina tabidir. SSL sertifikasi, iletisim adresi ve gizlilik politikasi olmayan siteler yuksek risk tasir; erisim oncesi bu kriterler kontrol edilmelidir. Dokunmatik arayuzlerde oynatici kontrolleri buyutulur, veri tuketimi otomatik sinirlandirilir.
